سروش هر از چندی در یکی از دانشگاه های کشور فقه و شریعت را به نقد کشیده سخن میراند و طبیعی بود که بین هواداران او و متشرعین درگیری رخ می داد و همین را رسانه های دشمن در داخل و خارج بهانه سرکوفت انقلاب و فقها قرار می دادند.
وضع اینگونه بود تا همفکران او در دوم خرداد 76 بر حریف پیروز شدند؛ سروش که این پیروزی را رهین سیاست خویش می دانست از پیکار با فقه و فقاهت عبور کرده سر از نقد اصل اسلام در آورد و با تالیف کتابی بنام “صراط های مستقیم” شیعیان را انحصار طلب خواند و نوشت «از میان همه طوایف دیندار ( بی دینان به کنار) که به میلیارد ها نفر می رسند تنها اقلیت شیعیان اثناعشری هدایت یافته اند و بقیه همه ضالّ یا کافرند؟ »۱)
او برای رهایی از استبداد و انحصار طلبی شیعه نسخه “پلورالیزم” ( کثرت گرایی) را پیشنهاد کرد و به صراحت گفت کی گفته صراط مستقیم یکی است و آن هم در انحصار علی و شیعیان اوست؟ ما یک صراط مستقیم نداریم بلکه صراط های مستقیم بسیارند. ۲) او معتقد بود در این جهان همانگونه که نژاد خالص و زبان خالصی وجود ندارد دین خالصی هم وجود ندارد۳) لذا آدمی امکان داوری و قضاوت در مورد ادیان را ندارد؛ ای بسا خدا یکی باشد چنانکه موحدان مسلمان می گویند؛ ولی چرا نمی تواند دو خدا باشد طوری که ثنوی های زرتشتی می گویند؟ یا چه اشکالی دارد سه تا خدا وجود داشته باشد آنطور که مسیحیون تثلیثی می گویند؟ اصلا چه ضرری دارد اگر خدا گاو برهمن یا بت بت پرستان هندی باشد؟ وقتی هیچ دینی از خلوص بهره ای ندارد خب چه شیعه علی باشی چه یهودی صهیونیست یا ماتریالیست اروپایی. همه در صراط و همه نا خالصند!! این جذب حد اکثری و گل گشاد بودن دین چه ضرری دارد؟
سعه صدر سروش اینگونه شیر و خرگوش را کنار هم می نشاند.. «نه تشیع حق محض است و نه تسنن و نه اشعریت مطلق است و نه اعتزالیت نه فقه مالکی و نه فقه جعفری.»۳) ولی وقتی دوستانش به او متذکر شدند و خود دید امام صادق را در کنار مالک بن اَنَس و رئیس اشاعره را در ردیف خواجه نصیر الدین طوسی نشانده و همه را نیز متهم به عدم خلوص می کند عرق شرم بر ناصیه کاذبه او نشست و گفت: «سخن صراط های مستقیم این نبود که شیعه حق نیست این بود که تشیع حق خالص نیست»۴)
سروش برای اینکه معاندان انقلاب خیال نکنند مرجعیت فکری دینی آنان قافیه را باخته گفت من اگر امام علی و امام صادق را حق نمی دانم کافر که نشده ام تازه شده ام یک سنی عیبش چیه؟! «به علاوه به فرض که کسی معتقد باشد شیعه حق نیست؛ تازه در عداد اهل سنت در خواهد آمد و مگر تسنن کفر است و از موضع اهل سنت سخن گفتن مگر کفریات بافتن است؟»۵)
بالاخره لُبّ کلام سروش در 330 صفحه کتاب صراط های مستقیم اینست که شیعیان ول معطلند هیچ دین خالصی وجود ندارد پس بهترست بغل باز کنند و با صهیونیست ها و گاو پرستان هم عقد اخوت ببندند.! جلال الدین محمد مولوی قرن ها پیش در جواب سروش گفته است: اولاً پلورالیزم تو چیز جدیدی نبود همان ایده “صلح کُلّ” درویشان خانقاهی است با لعاب غربی.! ثانیاً. اگر بگویی همه ادیان حقند از حماقتت می باشد( چون موجب اجتماع نقیضین است) و اگر بگویی هیچ دینی خالص و حق نیست از شقاوت و بدبختی توست؛ بلکه دین حق خالص یکی بیش نیست و عین شب قدر است که نه شبهای سال از شب قدر خالی می باشد و نه همه شبها شب قدر است.
این حقیقت دان نه حقند این همه/ نی به کلی گمرهانند این رمه
آنکه گوید جمله حق اند احمقیست/ وانک گوید جمله باطل او شقیست
حق شب قدر است در شبها نهان/ تا کند جان هر شبی را امتحان
نه همه شبها بود قدر ای جوان/ نه همه شبها بود خالی از آن..

ادامه دارد. ان شاءالله

شیخ منصور کیانی