نیمه شعبان در اذهان شیعیان و محبان اهل بیت (علیهم السلام) به عنوان روز میلاد نجات بخش موعود معنا و مفهوم می یابد. روز میلاد بزرگ مردی كه انسانیت، ظهور او را به انتظار نشسته و عدالت برای پای بوس قدمش لحظه شماری می كند.«نیمه شعبان» همه ساله در ایران، حال و هوای ویژه ای دارد. همه جا چراغانی می شود و شادمانی و شادكامی خاصی بر مردم حاكم است، حتی در زمان های گذشته نیز در شهرها و روستاها، مردم برای اجرای این مراسم باشكوه، احترام ویژه قائل بوده و اهتمام خاصی در برپایی آن داشتند.در فضیلت و اعمال ماه شعبان روایات فراوانی وجود دارد و آن را ماه بسیار شریفی دانسته اند كه منسوب به حضرت سیدانبیا صلی الله علیه و آله است. حضرت محمد(ص) این ماه را ماه من می نامید و از آنجا كه تولدحضرت حجت در نیمه این ماه اتفاق افتاده است، هزاران برابر بر شرف و احترام این ماه افزوده شده است. در نوشته حاضر برخی اعمال مذهبی نیمه شعبان، به ویژه مراسم شب برات از نگاه فرهنگ عامه بررسی شده است.

اعمال مذهبی نیمه شعبان

ازجمله اعمال این شب عزیز اول غسل است. دوم احیای این شب به نماز و دعا و استغفار،سوم زیارت حضرت امام حسین(ع) و زیارت امام زمان(عج)، فرستادن صلوات و خواندن دعای كمیل است و درنهایت برای برآورده شدن حاجات، توسل به آن حضرت است. ازجمله اینكه به دشت رفته و در كنار جوی آب نماز امام زمان را می خوانند و به او متوسل می شوند و می گویند: «حضرت خضر زنده، حاجت رواكننده، بده مراد بنده، به حق امام زنده» .

رسم مرادمندی

در شب نیمه‌شعبان، کوچه‌های قدیمی دزفول شاهد حضور پرشور مردمی بودند که پس از سال‌ها، در این شب مبارک گرد هم آمده بودند. این شب، که به ولادت حضرت امام زمان (عج) معروف است، با آداب و رسومی خاص برگزار می‌شود که ریشه در فرهنگ عمیق این شهر دارد. مردم دزفول با فانوس‌های روشن در دست و دل‌هایی مملو از امید و انتظار، در کوچه‌های تاریخی شهر حرکت می‌کردند. صدای خواندن اشعار مولودی، فضای شب را سرشار از شوق و عشق می‌کرد.

در طول این مسیر، مردم از پیر و جوان، زن و مرد، به در خانه‌های قدیمی می‌زدند و با هم‌خوانی می گفتند «خاله مرادمندیه»، خود را معرفی کرده و از اهل خانه شیرینی و مشکلی‌گشا می‌طلبیدند. این آیین، یادگاری از دوران کودکی میانسالان و پیران مجلس بود و برای کودکان و نوجوانان، حکایتی تازه و جذاب که پیش‌تر تنها در قصه‌های مادربزرگ‌ها شنیده بودند -در دزفول رسم بود، زنان و دخترانی كه مراد یا حاجتی داشتند، در چنین شب مباركی چادر بر سر كرده و به در هفت خانه كه رو به قبله قرار داشت، می رفتند. صاحبخانه می گفت: «كیه؟» ، «مرادمند» در جواب می گفت: «مرادمند هستم، ثواب یا جواب؟»اگر صاحبخانه می گفت «جواب» ، مرادمند ناامید می شد و می رفت و اما اگر «ثواب» می شنید، یعنی صبر كن و آن وقت مرادمند می ماند و اگر از اولین خانه شیرینی تحویل می گرفت، آن را به فال نیك می گرفت و به همین منوال تا شش خانه بعدی ادامه می داد. بعد از پایان مراسم اگر مرادمند (دختر دم بخت) بود و مرادش ازدواج بود، خودش می باید خوراكی ها را می خورد و اگر به نیت شخص مریضی رفته بود تا او بهبود یابد، شیرینیِ ها را به وی می داد به امید شفای بیمار- این آداب و رسوم، که در حال فراموشی بودند در این شب احیا شدند و دل‌ها را به یاد گذشته‌ها و صفای مردم قدیم دزفول انداختند.

حرکت کاروان مرادمندی از حرم مطهر حضرت سبزقبا شروع شد و با دعاخوانی و مولودی‌خوانی به مزار مطهر سربازان امام زمان (عج)؛ سرباز گمنام و ملامحمدعلی جولای دزفولی، رسید و در نهایت با دعا برای ظهور حضرت ولیعصر (عج) به پایان رسید.

شب نیمه‌شعبان در دزفول، نمادی از پیوند عمیق مردم این شهر با سنت‌های مذهبی و فرهنگی است. این شب، که با آذین بندی و چراغانی کردن معابر، شیرینی‌ها دادن ها، شادی‌ها و دعاها همراه است، فرصتی برای ابراز عشق به امام زمان (عج) و امید به آینده‌ای بهتر است. همچنین، این شب یادآور ارزش‌های اجتماعی،فرهنگی و اسلامی است که با وجود تغییرات زمانه، همچنان در دل مردم دزفول زنده مانده‌اند.