آتش جنگ جهانی دوم تازه خاموش شده بود اروپا وقتی به اطراف خود نگاه کرد دید شعله های جنگ بیشتر مردانش را به کام خود کشیده است اینجا بود که دانشمندان غربی با تلاش پیگیر خود اعلامیه حقوق بشر را ( در تاریخ 1948) تنظیم و تصویب نموده و منتشر کردند تا زنان را عین مردان وارد تمام عرصه های اقتصادی اجتماعی کنند.
در آن اعلامیه برای اولین بار «تساوی حقوق زن و مرد» به رسمیت شناخته شد. غربی ها رندانه کلاه زن را در تاریکی برداشته به جای تساوی “تشابه حقوق” را به آنان قالب نمودند؛ اینگونه بود که زنان علاوه بر وظیفه فرزند آوری و فرزند پروری که خلقت برای آنان نوشته بود بایستی پا به پای مردان در کارخانه و معدن و حتی جبهه جنگ به دَوَند.
مسلّماً شرع اسلامی این اجحاف و تبعیض را نمی پسندید و اعتراض داشت از آن تاریخ “حقوق زن” یکی از میدانهای تضارب آراء دانشمندان مسلمان با غربگرایان شد؛ متشرعین “تساوی” حقوق زن و مرد را پذیرفته ولی به “تشابه” حقوق زنان راضی نمی شدند چرا که یک بار این تجربه را از سر گذرانده بودند:
قرنها پیش از صدور اعلامیه جهانی حقوق بشر «عایشه اُم المومنین» همسر پیامبر اسلام که خود یکی از پیشوایان فکری و محدثان بزرگ اهل سنت است حسابی پای خودش را در کفش مردان کرده بود! او که در دوران خلافت ابوبکر و عمر جایگاه ویژه ای داشت اما در اواخر خلافت عثمان میانه او و خلیفه به هم خورد.
کم کم کار عایشه و عثمان به تندی و تخاصم کشیده شد و برای اولین بار در مسجد النبی و مرکز اسلامی بین دو قطب مسلمان در گیری فیزیکی رخ داد و عده ای با کفش و عده ای با سنگ به جان هم افتادند!
عایشه اما به این راضی نشده و فتیله ستیزه جویی را بالا کشیده خود بر کرسی رهبری اپوزسیون دولت عثمان قرار گرفت و داد و فریاد بر آورد که خلیفه مسلمان نیست و فتوای قتلش را صادر کرد و گفت: «اُقتلوا نعَثلاً فقد کَفرَ»¹
این فتوای عایشه نه تنها آتش اختلافات سیاسی بلکه گسل های قومی را نیز فعال نمود تا جایی که زمام امور از کف دولت در رفته و عثمان کشته شد.
بعد از قتل عثمان، در انتخاباتی بی نظیر مولی امیرالمومنین با بیشترین بیعت کننده بر کرسی حاکمیت تکیه زد؛ عایشه که اکنون مثل یک «رجل سیاسی» در تمام طول شئون جامعه دخالت می کرد از این انتخاب سخت دل آزرده شد این بار اما «قتل عثمان» را بهانه نموده علیه امام علی قیام کرد و با شعار
«یا لثارات عثمان»² به سوی بصره لشکر کشید و با ارسال نامه به دشمنان امام علی آنها را به جنگ با امام فرا خواند و نیز با ارسال نامه به صحابه رسول خدا و پیروان امام آنها را به خانه نشینی و عدم یاری امام دعوت نمود.
زید بن صوحان در جواب عایشه نوشت« چه نیکو مادری هستی!! گوشه خانه را که وظیفه تو بود برای ما می خواهی و جنگ را که وظیفه ما مردان بود را برای خود می خواهی»
عاقبت آتش جنگی که عایشه فرمانده آن بود حداقل ۶۰۰۰ مسلمان را در خود فرو برد از جمله طلحه و زبیر و ده ها تن از اقوام نزدیک عایشه از جمله تلف شده ها بودند.
جالب اینکه در ۲۰ سالی که عایشه بعد از جنگ جمل زنده بود هر گاه کسی از جنگ جمل یاد می کرد آنقدر گریه میکرد که بی حال می شد و می گفت جنگ جمل چون استخوانی در گلویم مانده نه پایین می رود و نه بالا می آید نیز اکثریت قاطع عالمان اهل سنت سیاست مردوارانه عایشه را تخطئه نموده و او را گناهکار می دانند البته می گویند بعد از کشتن هزاران نفر از مسلمانان توبه کرده و خدا تواب و رحیم است!
بله تدبیر و سیاست منزل با طبیعت زن سازگار تر است و تدبیر و سیاست جامعه برای مرد پسندیده تر است؛ چنانکه رهبر انقلاب فرمود: «زن کارگزار خانه نیست رئیس و مدیر خانه است.» ۳) مصیبت جامعه وقتی است که زنان از زن بودن خود احساس حقارت کرده و خود را قاطی مردها کنند چنانکه شهید مطهری این را با طبیعت زن سازگار تر می داند و می فرماید: «از شاهکار خلقت میل و تسلطی که بر زن قرار داده است نه از طریق تسلط آمرانه است بلکه از طریق همان تسلط معنوی و قلبی است… لهذا هیچ زنی در خودش احساس حقارت از تسلط ظاهری مرد نمی کند ولی بشرط اینکه تسلط معنوی و همان وظیفه ای که فطرت و طبیعت بر عهده او گذاشته است را حفظ کرده باشد این تسلط بجای اینکه ایجاد تنازع کند ایجاد وحدت می کند» ۴)
ای کاش جناح‌های سیاسی از سرنوشت عایشه عبرت گرفته و ریاست مردان را به زنان وا نگذارند.

ادامه دارد…
۸ دی ۱۴۰۴

۱. سید مرتضی عسکری. نقش عایشه در اسلام. ج۲ ص ۱۱۴
۲. همان . ص۲۰۳
۳. به نقل از تابناک ۱۲ آذر ۱۴۰۴
۴. شهید مرتضی مطهری. حقوق زن و مرد . ص۱۲۳